İHA ile Kargo Teslimatı: Paper Plane Takımını Kurarken Öğrendiklerim
Gedik Üniversitesi'nde verdiğim İnsansız Hava Araçları ve Teknoloji semineri: kargo lojistiğinin gerçek maliyet kalemleri, mobil yer kontrol istasyonlarına dayalı teslimat ağı önerisi ve Paper Plane kargo İHA gövde tasarımı.
Bu Yazıda
Bir mühendislik fikrinin sunum slaytına dönüşmesi, o fikrin ilk ciddi sınavıdır. 2022'nin Nisan ayında İstanbul Gedik Üniversitesi Teknoloji Kulübü ile birlikte düzenlediğimiz İnsansız Hava Araçları ve Teknoloji Semineri'nde, kurucusu olduğum Paper Plane İHA Takımı'nı anlatırken bunu net biçimde gördüm: bir drone tasarlamak kolay kısımdı, zor olan onu neden yaptığınızı bir salonu ikna edecek kadar iyi anlatabilmekti.
Önce problem, sonra araç
Takımı kurarken en sık düştüğümüz tuzak, işe araçtan başlamaktı. "Şu tip bir drone yapalım" cümlesi heyecan vericiydi ama hangi problemi çözdüğünü söylemiyordu. Sunumun omurgasını bu yüzden araca değil, kargo dağıtımının maliyet tablosuna kurdum.
Kargo ve son kilometre teslimatında maliyeti şişiren kalemler şaşırtıcı derecede sıradan:
- Araç ve yakıt masrafları
- Şube ve çalışan giderleri
- Olumsuz hava koşulları
- Yoğun trafik ve kaza kaynaklı gecikmeler
- Kargoya verilen fiziksel zararlar
- Müşteri iletişimi ve yanlış teslimat sorunları
- Dağıtım filosunun yarattığı çevre kirliliği
Bu listenin önemi şurada: hiçbiri "havacılık problemi" değil. Hepsi lojistik problemi. İnsansız hava aracı burada amaç değil, bu kalemlerin bir kısmını ortadan kaldırmayı deneyen bir araç.
Aracı problemden önce seçerseniz, geri kalan her mühendislik kararınız o seçimi haklı çıkarmaya çalışmakla geçer.
Önerdiğimiz model: tek drone değil, bir ağ
Seminerin ikinci yarısında çözüm tarafını anlattım. Tek bir uzun menzilli aracın her şeyi taşıdığı senaryo, hem batarya hem mevzuat açısından gerçekçi değildi. Bunun yerine mobil yer kontrol istasyonlarından oluşan bir ağ önerdik.
.jpg)
Modelin işleyişi kabaca şöyleydi:
- Sabit şubeler yerine, 7/24 aktif konumlanabilen mobil yer kontrol istasyonları kurulur.
- İHA'lar bu istasyonlar arasında kısa ve orta menzilli sıçramalar yapar; her sıçrama batarya kapasitesine sığacak şekilde planlanır.
- İstasyonlar ve araçlar sürekli veri alışverişi yapar; rota, hava durumu ve teslimat durumu ağ üzerinde ortak bilinir.
- Böylece uzun menzil, tek bir aracın kapasitesinden değil, ağın topolojisinden gelir.
Bu yaklaşım, ilk etapta lisans ve orta menzildeki konumlar için daha ucuz ve daha hızlı bir lojistik seçeneği hedefliyordu.
Gövde tarafı: Paper Plane kargo İHA'sı
Ağ tasarımı kadar aracın kendisi de üzerinde çalıştığımız bir konuydu. Altı rotorlu bir kargo insansız hava aracı üzerinde durduk; alt gövdede taşıma modülü, üst tarafta uçuş kontrol ve itki sistemi yer alıyordu.
Altı kanatlı bu düzen, kalkış ve iniş için geniş bir alan ihtiyacını azaltırken kargo hacmini gövde merkezinde toplamayı hedefliyordu. Bu çalışma benim için aynı zamanda CAD tarafında ciddi bir egzersizdi: her kol veya kargo modülü değişikliği, gövde kesitini ve ağırlık merkezini yeniden hesaplamayı gerektiriyordu. Parametrik tasarımın neden lüks değil zorunluluk olduğunu ilk kez burada hissettim.